Partijen in Nederland: Politieke standpunten en profielen in vergelijking

Thema-check: De standpunten van partijen in direct overzicht

Politieke oriëntatie

Conservatief

Sociaal

Markt

Progressief

VVD PVV CDA D66 GL SP PvdA CU PvdD 50+ SGP DENK FvD Volt JA21 BBB GL/PvdA

Standpunt over de EU

Anti-EU

Pro-EU

Economie & Staat

Moeten inkomens en vermogens herverdeeld worden?

Voor herverdeling

Tegen herverdeling

Hoe moet de overheid omgaan met beschikbare middelen?

Investeren

Schulden afbouwen en belastingen verlagen

Moet de lokale economie beschermd worden?

Vrije wereldhandel

Bescherming van de lokale economie

Samenleving & Waarden

Wat is belangrijker: vrijheid of veiligheid?

Maximale vrijheid

Veiligheid

Moet de gelijkheid van vrouwen bevorderd worden?

Voor bevordering

Tegen bevordering

Moet de gelijkwaardigheid van LGBTQ+'ers bevorderd worden?

Voorstander van bevordering

Tegenstander van bevordering

Moet het gelijkwaardig huwelijk toegestaan zijn?

Voor

Tegen

Welke rol moeten religies spelen in de politiek?

Scheiding van kerk en staat

Nauwe band tussen kerk en staat

Moet het beleid gericht zijn op stad of platteland?

Focus op steden

Focus op plattelandsgebieden

Milieu & Globalisering

Wat is belangrijker: milieu of economie?

Milieubescherming boven economische groei

Economische groei boven milieubescherming

Wat is belangrijker: klimaatbescherming of economie?

Klimaatbescherming belangrijker dan economische groei

Economische groei belangrijker dan klimaatbescherming

Migratie & Integratie

Hoe moet het immigratiebeleid geregeld worden?

Open beleid

Streng beleid

Hoe moet de integratie van immigranten vormgegeven worden?

Multiculturele samenleving

Homogene samenleving

Moeten etnische minderheden meer rechten krijgen?

Meer rechten

Minder rechten

Welke rol moeten natiestaten spelen?

Open wereld zonder grenzen

Sterke natiestaten

Democratie & Instituties

Hoe moet de macht verdeeld zijn?

Macht verdeeld

Sterke leider

Hoe onafhankelijk moet de rechterlijke macht zijn?

Volledig onafhankelijk

Afhankelijk van de regering

Hoe moet de staat georganiseerd zijn: Centraal of federaal?

Federalisme

Centralisatie

Actuele verkiezingspeiling voor Nederland

Peilingen, coalities en verkiezingsuitslagen

Parlementsverkiezingen in Nederland 2025

Uitslagen, coalities en data

Partijenlandschap in Nederland: Alle politieke krachten op een rij

Partijallianties

GL/PvdA

GroenLinks / Partij van de Arbeid

Belangrijke partijen

50Plus

50PLUS is een Nederlandse belangenpartij die zich primair profileert als politieke spreekbuis voor de generatie 50-plussers. De partij combineert sociaal-conservatieve waarden met een sterke nadruk op het generatiepact en het behoud van de verzorgingsstaat.

BBB

BoerBurgerBeweging

De BoerBurgerBeweging (BBB) is een agrarisch-populistische, conservatieve belangenpartij in Nederland. Zij profileert zich als spreekbuis van het platteland tegen een vermeend wereldvreemde stedelijke elite en wordt politiek gezien tot het centrumrechtse spectrum gerekend.

Bij1

BIJ1 is een linksradicale, intersectionele partij in Nederland. Zij plaatst de strijd tegen racisme, discriminatie en sociale ongelijkheid centraal in haar beleid. De partij pleit voor een radicale systeemverandering en breekt bewust met gevestigde politieke consensus.

BVNL

Belang van Nederland

BVNL (Belang van Nederland) is een rechts-liberale, rechtspopulistische en klassiek-liberale partij in Nederland. Zij profileert zich als een compromisloze voorvechter van ondernemersbelangen, individuele vrijheid en nationale soevereiniteit, in oppositie tegen staatsbetutteling.

CDA

Christen Democratisch Appèl

Christendemocratisch

Het Christen Democratisch Appèl (CDA) is een christendemocratische partij in Nederland die zichzelf ziet als een bruggenbouwer van het midden. De partij baseert zich op christelijk-sociale waarden en benadrukt het belang van gemeenschappen boven puur staats- of individueel handelen.

CU

Christendemocratisch

De ChristenUnie (CU) is een christelijk-sociale, waardebewuste partij in Nederland. Zij combineert een bijbels georiënteerde ethiek met een progressief sociaal en milieubeleid en ziet zichzelf als een bruggenbouwer tussen het rechter- en linker politieke spectrum.

D66

D66 is een sociaal-liberale, progressieve partij uit Nederland. De partij ziet zichzelf als een radicaal-democratische kracht die maatschappelijke vrijheid, individuele zelfbeschikking en een verdiepte Europese integratie centraal stelt in haar handelen.

Denk

Sociaaldemocratisch

DENK is een Nederlandse partij die zich primair profileert als stem voor burgers met een migratieachtergrond. Ze combineert antiracisme en sociale rechtvaardigheid met een uitgesproken identiteitspolitieke koers, die strijdt tegen uitsluiting en voor een multiculturele samenleving.

FvD

Forum voor Democratie

Rechtspopulistisch

Het Forum voor Democratie (FvD) is een rechtspopulistische tot extreemrechtse partij in Nederland. Het combineert radicaal EU-scepticisme met een uitgesproken nationaal-conservatisme en wordt door veiligheidsdiensten en experts steeds vaker bekritiseerd vanwege de banden met complottheorieën.

GroenLinks

GroenLinks (GL) is een groen-linkse en links-progressieve partij in Nederland. Ze combineert ecologische duurzaamheid met sociale rechtvaardigheid en pleit voor een multiculturele samenleving en verdere Europese integratie.

JA21

Juiste Antwoord21

Rechtspopulistisch

JA21 is een rechts-conservatieve en EU-kritische partij in Nederland. Zij ziet zichzelf als een serieus, constructief alternatief voor het rechtspopulistische spectrum en combineert een restrictief migratiebeleid met economisch-liberale standpunten en de bescherming van nationale soevereiniteit.

NSC

Nieuw Sociaal Contract

Nieuw Sociaal Contract (NSC) is een christendemocratisch georiënteerde, middenrechtse partij in Nederland. Hun kernidentiteit is gebaseerd op de belofte om het vertrouwen van burgers in de politiek te herstellen door middel van radicale transparantie, goed bestuur en een fundamentele hervorming van het staatsapparaat.

Piratenpartij

De Piratenpartij (PP) is een progressieve, libertair-linkse nichepartij in Nederland. Haar kernidentiteit is gebaseerd op de bescherming van digitale burgerrechten, maximale staatstransparantie en de versterking van de privacy in het internettijdperk.

PvdA

Partij van de Arbeid

Sociaaldemocratisch

De PvdA is een klassieke sociaaldemocratische partij in Nederland. Als traditionele kracht van centrumlinks zet zij zich in voor sociale rechtvaardigheid, een sterke welvaartsstaat en solidariteit binnen de samenleving, om zo actief ongelijkheden tegen te gaan.

PvdD

Partij voor de Dieren

De Partij voor de Dieren (PvdD) is een Nederlandse politieke partij die het ecocentrisme centraal stelt. Als de eerste parlementaire partij van dit type wereldwijd, verdedigt zij de rechten van dieren en strijdt zij tegen de industriële landbouw, alsook voor een radicale bescherming van de planeet.

PVV

Partij voor de Vrijheid

Rechtspopulistisch

De PVV is een rechtspopulistische, nationaal-conservatieve partij in Nederland. Zij combineert een radicale islamkritiek met een strikte anti-establishmentkoers. De kern van haar identiteit is de eis tot bescherming van de Nederlandse cultuur tegen externe invloeden.

SGP

Staatkundig Gereformeerde Partij

De SGP is een streng-conservatieve, calvinistische partij in Nederland. Als de oudste bestaande partij van het land voert zij een theocratisch georiënteerde politiek, die het Woord van God als de enige leidraad voor overheidsoptreden ziet en moderne maatschappelijke liberalisering consequent afwijst.

SP

Socialistiese Partij

De Socialistische Partij (SP) is een linkspopulistische, socialistische partij in Nederland. Ze profileert zich als een radicale stem tegen neoliberalisme en voor sociale rechtvaardigheid, waarbij ze vaak een eurosceptische houding aanneemt.

Volt

[modules/general.orientation.center-left]

Volt Nederland is een progressieve, pan-Europese partij die zichzelf ziet als de eerste echte transnationale beweging. Zij combineert een pragmatische, wetenschappelijk onderbouwde beleidsaanpak met de overtuiging dat nationale uitdagingen zoals klimaatverandering en digitalisering alleen op te lossen zijn door een radicale hervorming en verdieping van de Europese Unie.

VVD

Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

De VVD is een rechts-liberale partij in Nederland die zich positioneert als een centrale kracht op het politieke midden-rechts. De partij combineert economisch-liberale principes met een pragmatische bestuursstijl en zet consequent in op individuele vrijheid, eigen verantwoordelijkheid en een slanke, maar slagvaardige overheid.

Historische partijen

AOV / VSP

Algemeen Ouderen Verbond / Verenigde Senioren Partij

ARP

Anti-Revolutionaire Partij

Christendemocratisch

Boerenpartij

Centrum Democraten

Centrum Democraten

Rechtspopulistisch

CHU

Christelijk-Historische Unie

Christendemocratisch

CPN

Communistische Partij Nederland

DS70

Democratisch Socialisten 70

GPV

Gereformeerd Politiek Verbond

Katholieke Nationale Partij

Katholieke Nationale Partij

Christendemocratisch

Katholieke Volkspartij

Katholieke Volkspartij

Christendemocratisch

Leefbaar Nederland

Leefbaar Nederland

Rechtspopulistisch

Lijst Pim Fortuyn

Lijst Pim Fortuyn

Rechtspopulistisch

Nieuwe Midden Partij

Nieuwe Midden Partij

PPR

Politieke Partij Radikalen

PSP

Pacifistisch Socialistische Partij

RPF

Reformatorisch Politieke Federatie

Christendemocratisch

Actuele verkiezingspeiling voor Nederland

Peilingen, coalities en verkiezingsuitslagen

Parlementsverkiezingen in Nederland 2025

Uitslagen, coalities en data

Bronnen van gegevens en informatie

PolitPro

PolitPro combineert wetenschappelijke data met de meest recente peilingresultaten om politiek voor iedereen tastbaar te maken. We maken gebruik van datasets uit vooraanstaande onderzoeksprojecten en vullen deze aan met eigen onderzoek, analyses en algoritmes. Op deze manier maken we complexe politieke verbanden voor iedereen begrijpelijk en toegankelijk. Ondersteund door AI.

Help ons onafhankelijk te blijven

Jouw steun beschermt PolitPro tegen de invloed van lobbygroepen en politieke partijen.

Meer informatie

Feedback geven

Laat ons weten hoe we PolitPro voor jou nog beter kunnen maken!

Naar de enquête (1 minuut)

Fout ontdekt?

Politieke gegevens zijn dynamisch en kunnen dagelijks veranderen. Mocht je een fout ontdekken, stuur ons dan gerust een e-mail. Een korte bronvermelding helpt ons enorm bij de controle.

Meld een fout

CHES – Chapel Hill Expert Survey

Europa's belangrijkste expertenquête over partijstandpunten. Meer dan 400 politicologen uit verschillende landen documenteren partijstandpunten op basis van wetenschappelijke criteria.

Meer

Rovny, Jan, Ryan Bakker, Liesbet Hooghe, Seth Jolly, Gary Marks, Jonathan Polk, Marco Steenbergen, and Milada Vachudova. “25 Years of Political Party Positions in Europe: The Chapel Hill Expert Survey, 1999-2024,”

V-Party – Parties of the World Dataset

Onderzoeksproject van de Universiteit van Göteborg. Internationale politicologen beoordelen de politieke standpunten van partijen wereldwijd op basis van uniforme criteria.

Meer

Staﬀan I. Lindberg, Nils Düpont, Masaaki Higashijima, Yaman Berker Kavasoglu, Kyle L. Marquardt, Michael Bernhard, Holger Döring, Allen Hicken, Melis Laebens, Juraj Medzihorsky, Anja Neundorf, Ora John Reuter, Saskia Ruth–Lovell, Keith R. Weghorst, Nina Wiesehomeier, Joseph Wright, Nazifa Alizada, Paul Bederke, Lisa Gastaldi, Sandra Grahn, Garry Hindle, Nina Ilchenko, Johannes von Römer, Steven Wilson, Daniel Pemstein, Brigitte Seim. 2022. Varieties of Party Identity and Organization (V–Party) Dataset V2. Varieties of Democracy (V–Dem) Project.