Noord-Macedonië Verkiezingspeilingen, stemvoorkeur en actuele peilingcijfers

Noord-Macedonië blijft worstelen met economische uitdagingen. De inflatie blijft hoog, hoewel deze in mei 2026 licht daalde naar 4,8 procent. Tegelijkertijd zal de economische groei in 2026 naar verwachting afzwakken tot 3,1 procent. Deze ontwikkeling belast de koopkracht van de burgers, hoewel de kosten van levensonderhoud internationaal gezien laag blijven. Politiek gezien is de situatie complex: het Internationaal Monetair Fonds dringt aan op een gecoördineerd fiscaal en monetair beleid, evenals structurele hervormingen om de veerkracht tegen schokken te versterken. De nieuwe regering, die na de verkiezingen in mei 2024 aantrad, staat voor de taak om fiscale consolidatie te bevorderen. Een expansief fiscaal beleid in het voorgaande jaar droeg bij aan de groei, maar ook aan de inflatie.

Noord-Macedonië worstelt momenteel met een diepgaande identiteitscrisis, die direct wordt aangewakkerd door de nieuwe politieke leiding. De recent beëdigde president Gordana Siljanovska-Davkova heeft bij haar aantreden in mei 2024 demonstratief de grondwettelijke naam 'Noord-Macedonië' vermeden en in plaats daarvan 'Macedonië' gebruikt. Dit torpedeert het Prespa-akkoord van 2018, dat het naamgeschil met Griekenland beslechtte en als een cruciale stap voor de EU-toetreding gold. Het politieke falen om de grondwettelijke conformiteit te handhaven, vertraagt niet alleen het EU-toetredingsproces, dat verdere grondwetswijzigingen voor de erkenning van de Bulgaarse minderheid vereist, maar provoceert ook internationale spanningen. Parallel hieraan blijft Noord-Macedonië een centraal transitland op de Balkanroute voor migratie. Recente verstoringen bij grensovergangen naar Kosovo in mei 2026, veroorzaakt door de ineenstorting van het in-/uitreisregistratiesysteem, illustreren de aanhoudende uitdagingen in grensbeheer.

Noord-Macedonië navigeert nog steeds door een complex geopolitiek speelveld, gekenmerkt door zijn ambitieuze EU-toetredingswens en aanhoudende regionale spanningen. Momenteel blijft de weg naar de Europese Unie geblokkeerd door het Bulgaarse veto, dat van Skopje een grondwetswijziging eist voor de erkenning van de Bulgaarse minderheid. Dit debat verlamt niet alleen de vooruitgang, maar voedt ook binnenlandse discussies over nationale identiteit. Parallel hieraan verstevigt Noord-Macedonië zijn rol als NAVO-lid, wat recente militaire oefeningen zoals 'Blesok 26' onderstrepen. Maar de regio is dynamisch: Servië breidt zijn politieke en culturele invloed in Noord-Macedonië uit, terwijl Europese politici tegelijkertijd aandringen op een 'turbo-uitbreiding' voor de Westelijke Balkan. Een positief signaal is de recente investering van Heidelberger Druckmaschinen, die een nieuwe vestiging in Noord-Macedonië opent om kosten te verlagen.

Noord-Macedonië beleeft een periode van fragiele regeringsstabiliteit onder de nieuwe conservatief-nationalistische regering van premier Hristijan Mickoski, die voortkwam uit de verkiezingen van 2024. Het politieke landschap blijft sterk gepolariseerd, terwijl het land worstelt met interne uitdagingen en een stagnerend EU-toetredingsproces. De huidige situatie wordt gekenmerkt door de aanhoudende blokkade van de EU-toetreding door het onopgeloste conflict met Bulgarije, dat van Noord-Macedonië de opname van de Bulgaarse minderheid in de grondwet eist. Dit veroorzaakt aanzienlijke frustratie onder de bevolking en beperkt de speelruimte voor cruciale hervormingen. Recente internationale initiatieven, zoals het Duits-Franse Westelijke Balkan-initiatief van 5 juni 2026, bevestigen weliswaar het Europese perspectief, maar de binnenlandse implementatie van democratische principes en de strijd tegen corruptie, die het vertrouwen in overheidsinstellingen ondermijnen, blijven cruciaal. Het bezoek van de secretaris-generaal van de Raad van Europa begin mei 2026 onderstreepte de noodzaak van sterkere instituties, rechtsstatelijkheid en een inclusieve samenleving.

Noord-Macedonië versnelt zijn transformatie op het gebied van energie en infrastructuur. Momenteel stimuleert het land de modernisering van zijn energiesector: in mei 2026 werd de intraday-elektriciteitsmarkt gelanceerd, wat de handel flexibiliseert en hernieuwbare energieën versterkt. Tegelijkertijd werkt de regering aan nieuwe bouwwetten om internationale investeringen in datacenters aan te trekken en het land als digitale hub te vestigen. Deze ontwikkelingen zijn gebaseerd op de in 2025 aangenomen Energiewet en het Geïntegreerde Nationale Energie- en Klimaatplan 2025-2030, die een duidelijke focus leggen op decarbonisatie, hernieuwbare energieën en EU-normen.

Noord-Macedonië beleeft een diepe demografische crisis die de sociale vrede en de toekomst van het land bedreigt. Een aanzienlijk deel van de jonge bevolking, met name studenten, overweegt emigratie of heeft het land al verlaten – gedreven door gebrek aan economische perspectieven, teleurstelling over de stagnerende EU-integratie en wijdverbreide corruptie. De huidige regering onder premier Hristijan Mickoski (VMRO-DPMNE), die sinds mei 2024 aan de macht is, worstelt met deze exodus. Als reactie op de bevolkingsdaling, die Noord-Macedonië in vier jaar 33.000 inwoners kostte en de geboortecijfers deed dalen, overweegt de regering maatregelen zoals een 'alleenstaandenbelasting' om het geboortecijfer te verhogen. Deze debatten en maatregelen tonen de wanhopige strijd om de jonge generatie in het land te houden en de maatschappelijke kloof tussen generaties te overbruggen.

De jeugd van Noord-Macedonië blijft kampen met hoge werkloosheid: in 2024 bedroeg het percentage voor 15- tot 24-jarigen een alarmerende 30,33 procent. Om dit tegen te gaan, heeft de regering in mei een maatregel voortgezet die jonge werknemers onder de 23 jaar maandelijks 3.000 denar ondersteuning biedt, specifiek ter bevordering van werkgelegenheid in de maakindustrie. Aanvullend hierop keurde het kabinet begin juni een operationeel plan voor 2026 goed, dat meer dan 39 miljoen euro investeert in actieve werkgelegenheidsprogramma's, ondernemerschap en de ontwikkeling van menselijk kapitaal. Parallel hieraan intensiveert de EU haar inspanningen voor de integratie van de Westelijke Balkan, wat op lange termijn nieuwe perspectieven voor onderwijs en werk in Noord-Macedonië zou kunnen openen.

Noord-Macedonië ervaart een merkbare stijging van de kosten van levensonderhoud: de jaarlijkse inflatie bereikte in april 2026 een alarmerende 5,7 procent, gedreven door stijgende prijzen voor transport en vooral voedsel. Dit tast de koopkracht van gezinnen en alleenstaande ouders, wier gemiddelde maandelijkse netto-inkomen van ongeveer 40.741 denar (ca. 660 euro) de druk nauwelijks kan weerstaan, massaal aan. Als directe reactie op deze economische last en de aanhoudende uittocht van jongeren heeft de regering een operationeel werkgelegenheidsplan voor 2026 aangenomen. Met meer dan 39 miljoen euro moeten nieuwe banen worden gecreëerd, ondernemerschap worden gestimuleerd en de ontwikkeling van menselijk kapitaal worden ondersteund, om zo perspectieven in het land te waarborgen. Tegelijkertijd benadrukt UNICEF de noodzaak van hervormingen in geldelijke uitkeringen om kinderarmoede effectiever te bestrijden.

De gepensioneerden in Noord-Macedonië voelen de aanhoudende prijsstijgingen direct: in mei 2026 bedroeg de jaarlijkse inflatie 4,8%, waarbij de voedselprijzen met 4,7% stegen. Hoewel een lineaire pensioenverhoging van 2.500 denar, die het Constitutionele Hof in maart 2026 bevestigde, enige verlichting biedt, waarschuwde het IMF in april 2026 al voor fiscale risico's door dergelijke ad-hoc aanpassingen. De regering staat onder druk om het pensioenstelsel duurzaam te hervormen, aangezien de demografische ontwikkeling – het aandeel 65-plussers zal naar verwachting stijgen tot 33% in 2040 – de financiering op lange termijn onder druk zet. Deze politieke beslissingen en het nalaten van een alomvattende, langetermijnstrategie dwingen veel ouderen, ondanks lage pensioenen, te worstelen met stijgende kosten van levensonderhoud.

De inflatie in Noord-Macedonië daalde in mei 2026 weliswaar naar 4,8%, maar de prijzen voor transport en voedsel blijven stijgen en belasten de koopkracht van de werkende middenklasse. Tegelijkertijd blokkeert het politieke geschil over grondwetswijzigingen het EU-toetredingsproces, wat economische hervormingen vertraagt en de hoop op betere vooruitzichten tempert. De nieuwe regering staat onder druk, terwijl een tekort aan geschoolde arbeidskrachten en emigratie jonge mensen naar het buitenland drijven op zoek naar hogere lonen. Deze patstelling creëert onzekerheid voor een bevolking die hoopt op een stabiele toekomst.

Noord-Macedonië lanceert een programma van 38,9 miljoen euro ter bevordering van ondernemerschap en werkgelegenheid. Zelfstandigen en bedrijfseigenaren kunnen vanaf nu subsidies ontvangen tot 615.000 denar voor nieuwe oprichtingen, en joint ventures tot 1,23 miljoen denar. Dit initiatief van de regering heeft tot doel de economie te versterken en informele arbeid te verminderen, als aanvulling op een wet die sinds begin dit jaar van kracht is voor de formalisering van seizoensarbeid. Het land probeert zo investeringen aan te trekken en het concurrentievermogen te vergroten, terwijl het tegelijkertijd structurele belemmeringen zoals corruptie moet aanpakken.

Noord-Macedonië worstelt met de handhaving van minderheidsrechten: eind april sanctioneerde de Discriminatiecommissie een lokale politicus wegens Roma-vijandige haatzaaierij, een zeldzaam maar noodzakelijk signaal. Deze zaak belicht diepgewortelde tekortkomingen. Hoewel antidiscriminatiewetten seksuele oriëntatie en genderidentiteit beschermen, ondermijnt een zwakke implementatie de vooruitgang. Conservatieve politieke krachten en de Macedonisch-Orthodoxe Kerk blokkeren actief de wettelijke gendererkenning voor transpersonen en de erkenning van gelijkwaardige partnerschappen. Deze politieke traagheid en maatschappelijke stigmatisering veroorzaken niet alleen menselijk leed, maar kosten de economie jaarlijks naar schatting 0,5% van het BBP door de uitsluiting van LGBTIQ+-personen.

Noord-Macedonië bevindt zich in een tweestrijd: terwijl de EU-toetredingsonderhandelingen van het land stil blijven liggen – premier Mickoski weigert grondwetswijzigingen voor de erkenning van de Bulgaarse minderheid – verscherpt de Europese Unie haar migratiebeleid drastisch. Onlangs zijn EU-instellingen overeengekomen om 'terugkeercentra' in derde landen op te richten, wat het debat over opvangcentra voor migranten in Noord-Macedonië opnieuw aanwakkert en een klimaat van onzekerheid creëert voor immigranten en expats. Parallel hieraan trad op 1 januari 2026 een nieuwe wet voor seizoensarbeid in werking, die meer flexibiliteit biedt in sectoren zoals landbouw en horeca, maar de fundamentele vraag naar langetermijnintegratie en perspectieven voor buitenlandse arbeidskrachten onopgelost laat. De politieke blokkade in het EU-toetredingsproces en het externe migratiebeleid van de EU bepalen in belangrijke mate de economische en sociale realiteit ter plaatse.